Putin'den kritik uyarı: Hürmüz'de üretim durabilir

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, küresel enerji piyasalarındaki son gelişmelere ilişkin çarpıcı açıklamalarda bulundu. Putin, Hürmüz Boğazı'ndaki krizin derinleşmesi halinde bölgedeki petrol üretiminin bir ay içinde tamamen durabileceği uyarısı yaptı. Dünya deniz yoluyla yapılan petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20-25'inin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda, İran-İsrail-ABD çatışmaları nedeniyle gemi trafiği yüzde 90 oranında azaldı, 150'den fazla tanker Basra Körfezi'nde mahsur kaldı.

Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, geçen yıl günlük ortalama 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürünlerinin taşındığı boğazdaki kriz, küresel petrol piyasalarında büyük bir risk primi oluşturuyor. St. Gallen Üniversitesi Makroekonomi Profesörü Guido Cozzi, kısa vadede keskin bir fiyat sıçraması yaşandığını, geçici bir kesintinin bile Brent petrol fiyatlarında çift haneli artışlara yol açabileceğini belirtiyor.

Avrupa'ya yaptırım şartlı enerji teklifi

Putin, Avrupalı alıcılara açık bir mesaj gönderdi: "Yaptırımları kaldırın, uzun vadeli enerji tedariki yapalım." Rus lider, mevcut yüksek enerji fiyatlarının Orta Doğu'daki gelişmelerden kaynaklandığını ve tedarikçilerle ilgisi olmadığını vurguladı. Putin, devlet kanalı Rossiya 24'e yaptığı açıklamada, "Fiyatın Orta Doğu'da yaşanan gelişmelerin ardından doğal gazı Avrupa'dan daha yüksek fiyatlardan almaya hazır müşteriler nedeniyle arttığı" değerlendirmesinde bulundu.

Rusya lideri, Avrupa'nın Rus doğal gazını sıvılaştırılmış doğal gaz dahil tümüyle yasaklamayı planladığına dikkat çekerek, "Artık yeni pazarlar açılıyor. Belki de şu anda Avrupa pazarına tedarikleri durdurmak bizim için daha karlı olur. Açılan pazarlara girip orada yerimizi sağlamlaştırabiliriz" ifadelerini kullandı.

Rusya'nın yeni rotası: Asya

Putin'in "Avrupa piyasasından tamamen çekilin" talimatı sonrası Rusya hızla harekete geçti. Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, Rus enerji şirketlerinin Avrupa'ya sevk ettiği doğal gazı Asya pazarına göndereceğini açıkladı. Novak, "Şirketlerimiz, Avrupa'dan yeni kısıtlamalar gelmesini beklemeden, ortaklarımızla yeni uzun vadeli sözleşmeler imzalamak için Hindistan, Tayland, Filipinler ve Çin gibi diğer ülkelerle fırsatları değerlendiriyor" dedi.

Uzmanlar, küresel LNG piyasasında yaşanabilecek arz sıkışıklığının Moskova'nın pazardaki etkisini artırabileceğini değerlendiriyor. Atlantic Council Küresel Enerji Merkezi kıdemli araştırmacılarından Andrei Covatariu, "Rusya Körfez'de tek bir kurşun atmadan bile kazanç sağlayabilir. Daha sıkı bir LNG piyasası, Rus gazının değerini artırır" yorumunu yaptı.

Hürmüz krizi Avrupa'yı vurdu

Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler, Rusya-Ukrayna savaşının ardından enerji arzını çeşitlendirmeye çalışan Avrupa'yı yeniden ciddi bir tedarik riskiyle karşı karşıya bıraktı. Avrupa'nın en derin doğal gaz ticaret noktası olan Hollanda merkezli TTF'de megavatsaat başına gaz fiyatı 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Gas Infrastructure Europe verilerine göre Avrupa genelindeki doğal gaz depolama tesislerindeki doluluk oranı yüzde 30'un altına geriledi. Hollanda, İsveç, Hırvatistan ve Letonya'da rezervlerin kritik eşiklerin altına düştüğü bildiriliyor. Uzmanlar, gelecek kış öncesinde depolama tesislerinin yüzde 90 doluluğa ulaştırılması için yüksek hacimli alımlar gerekeceğini ve bunun Avrupa ekonomisi üzerinde ciddi maliyet baskısı oluşturacağını belirtiyor.

Hukuk firması Baker McKenzie danışmanı Walter Boltz, gelişmelere ilişkin değerlendirmesinde, "Rusya Ukrayna'ya saldırdığında ve Avrupa'ya gaz sevkiyatını kestiğinde 120 milyar metreküp gaz kaybedilmişti. Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla birlikte dünya piyasası şimdi de 110 milyar metreküplük bir arzdan mahrum kaldı" ifadelerini kullandı.

Petrol fiyatları yükseldi, Çin ve Hindistan risk altında

Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrolün en büyük alıcısı konumundaki Çin, günlük 5,3 milyon varille krizden en fazla etkilenecek ülke konumunda. Hindistan 2 milyon varil, Japonya ve Güney Kore ise 1,7'şer milyon varille diğer büyük alıcılar.

Brent petrolün varil fiyatı savaşın başlamasından bu yana yüzde 13'ün üzerinde artışla 85 dolar bandını aştı. Fitch Ratings, Hürmüz Boğazı'nın kapalı kaldığı her bir hafta Irak, Kuveyt, Bahreyn ve Katar'ın hidrokarbon ihracat gelirlerini Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'nın yaklaşık yüzde 0,4'ü oranında azaltacağını tahmin ediyor.

Olan Biten TV Haber Merkezi