PUTİN'DEN ÇARPICI UYARI: "SİSTEMİK BİR ŞOK"

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 27 Mart 2026'da Moskova'da düzenlediği basın toplantısında, İran savaşının küresel ekonomi üzerindeki etkilerini değerlendirdi. Putin, çatışmanın yarattığı ekonomik tahribatı 2020 koronavirüs pandemisine benzeterek şu ifadeleri kullandı:

“Dünya şu anda sistemik bir şokla karşı karşıya. Enerji tedarik zincirlerinden sanayi üretimine kadar her şey durma noktasına gelebilir. Bu, pandemi sırasında yaşadığımız kırılganlığın çok daha derin bir versiyonu. Fark, bu sefer krizin bir virüsten değil, insan eliyle yaratılması.”

Putin, Hürmüz Boğazı'nın abluka altına alınmasının küresel petrol arzının yaklaşık beşte birini tehdit ettiğini hatırlatarak, "Brent petrolün varil fiyatı 70 dolardan 112 dolara fırladı. Avrupa'da doğalgaz fiyatları iki katından fazla arttı. Bu sadece bir başlangıç" uyarısında bulundu.

"PANDEMİDEN DAHA YIKICI OLABİLİR"

Rus lider, ekonomik etkinin büyüklüğünü rakamlarla ortaya koydu:

Küresel tedarik zincirleri: Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi trafiği günlük 380'den 100'ün altına düştü.

Gübre krizi: Katar'ın Ras Laffan tesisi vurulunca küresel gübre arzının önemli bir kısmı kesildi. Putin, "Bu yıl gübre kıtlığı yaşanırsa, gelecek yıl gıda yetersizliği olur" dedi.

Avrupa sanayisi: Enerji yoğun sektörlerde (alüminyum, çimento, kimya) üretim yüzde 20-30 oranında düştü.

Putin, krizin pandemiden daha yıkıcı olabileceğini belirterek, "Pandemi aşı ile kontrol altına alınabildi. Bu krizin ilacı yok, tek çare savaşın bitmesi" ifadelerini kullandı.

RUSYA'NIN ENERJİ STRATEJİSİ

Putin, Rusya'nın enerji politikasındaki "dengeli duruşunu" vurgularken, İran savaşının Moskova'ya yeni fırsatlar sunduğunu ima etti:

OPEC+ uyumu: Rusya, Suudi Arabistan ile koordineli olarak petrol üretimini günde 500 bin varil kısarak fiyatları istikrara kavuşturmaya çalışıyor .

İran'a askeri satışlar: Rusya'nın İran'a S-400 hava savunma sistemleri, Pantsir-S1 füzeleri ve askeri teknoloji transferi yaptığı biliniyor.

Hazar geçiş koridoru: Putin, Hazar Denizi üzerinden İran'a "alternatif tedarik rotaları" kurulduğunu açıkladı.

Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, Putin'in pandemi benzetmesini "ekonomik gerçeklik" olarak nitelendirirken, Batı'nın yaptırımlarını eleştirdi: “Avrupa'nın kendi enerji politikaları yüzünden yaşadığı krizi İran'a fatura etmesi kabul edilemez”.

ULUSLARARASI TEPKİLER

Batı cephesi:

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Matthew Miller, "Putin'in en büyük endişesi petrol fiyatları, Ukrayna'da ölen siviller değil" açıklamasını yaptı.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, "Putin'in söylemleri, Avrupa'nın enerji bağımsızlığını ne kadar doğru bir hedef olduğunu gösteriyor" dedi.

Çin cephesi:

Çin Dışişleri Bakanlığı, Putin'in uyarılarını "yerinde" bulurken, tüm taraflara itidal çağrısı yaptı.

Körfez cephesi:

Suudi Arabistan Enerji Bakanı Prens Abdulaziz bin Salman, "Petrol piyasaları şu an fiziksel arz değil, psikolojik panikle yönetiliyor" açıklamasını yaptı.