Küresel finans piyasaları, aynı gün içinde iki kritik gelişmenin etkisiyle dalgalı bir seyir izledi. Japonya’da uzun vadeli devlet tahvili getirilerinde yaşanan ani yükseliş, yatırımcıların küresel borç sürdürülebilirliğine ilişkin endişelerini yeniden gündeme taşıdı.
Japon tahvil piyasasında özellikle uzun vadeli vadelerde görülen artış, sadece yerel piyasalarla sınırlı kalmadı. Küresel yatırımcıların portföy ayarlamalarına gitmesiyle birlikte ABD Hazine tahvillerinde de satış baskısı oluştu ve getiriler yukarı yönlü hareket etti.
Öte yandan ABD’nin Grönland üzerinden yürüttüğü sert söylem ve jeopolitik gerilim, piyasalarda risk algısını artırdı. Bu gelişme, yatırımcıların dolardan kısmen uzaklaşmasına yol açarken, Amerikan para birimi küresel ölçekte değer kaybı yaşadı.
Uzmanlar, yaşananları tek başına bir “kriz” olarak tanımlamaktan kaçınırken, Japon tahvil piyasasındaki hareketliliğin ve jeopolitik tansiyonun birlikte okunması gerektiğine dikkat çekiyor. Küresel piyasalarda önümüzdeki dönemde merkez bankalarının ve siyasi açıklamaların belirleyici olacağı vurgulanıyor.
Japonya, küresel finans sisteminin en büyük sessiz denge unsurlarından biridir. Yıllardır:
Çok düşük faiz,
Devasa kamu borcu,
Yerli yatırımcı ağırlıklı tahvil piyasası
üçlüsü sayesinde küresel sistem için bir risk değil, tam tersine istikrar çıpası olarak görülüyordu.
Japon devlet tahvillerindeki gecelik sert sıçrama, şu anlama geliyor:
“Bu çıpa artık yerinden oynamaya başladı.”
Bu durum üç şeyi tetikler:
Japon yatırımcıların yurt dışındaki (özellikle ABD tahvilleri) pozisyonlarını azaltma ihtimali
Küresel faizlerin yukarı yönlü yeniden fiyatlanması
“Güvenli liman” varsayımlarının sorgulanması
ABD tahvil getirilerinin yükselmesi bu yüzden sürpriz değil; bu bir bulaşma (contagion) etkisi.
Normal şartlarda:
ABD tahvil getirileri yükselir "dolar" değerinin yükselmesi beklenir.
Ama burada tersini görüyoruz. Bu çok kritik.
Bu tablo şunu söylüyor:
Faiz artışı güven kaynaklı değil
risk primi kaynaklı
Yani piyasalar “ABD güçlü olduğu için” değil,
“küresel sistem daha kırılgan hale geldiği için” ABD tahvillerini satıyor.
Bu, olumsuz bir faiz yükselişidir.
ABD’nin Grönland üzerinden tansiyonu artırması:
Ekonomik değil
Jeostratejik bir hamle
Ama piyasalar şu mesajı alıyor:
“ABD, ekonomik üstünlüğünü artık jeopolitik baskıyla desteklemek zorunda.”