İsviçre'de '10 milyon' krizi: Referandum tarihi belli oldu

İsviçre, 14 Haziran 2026'da ülke nüfusunun 10 milyonla sınırlandırılmasını öngören anayasa değişikliği için sandığa gidiyor. Sağ popülist İsviçre Halk Partisi'nin (SVP) imza kampanyasıyla referanduma taşınan teklif, göç karşıtı politikaların Avrupa'daki yükselişinin en somut örneklerinden biri olarak görülüyor .

Teklif ne öngörüyor?

SVP'nin "Sürdürülebilirlik Girişimi" olarak adlandırdığı teklif, İsviçre'nin daimi ikamet eden nüfusunun (İsviçre vatandaşları ve oturma izni olan yabancılar dahil) 2050 yılına kadar 10 milyonu aşmamasını hedefliyor . Teklife göre:

Nüfus 9,5 milyona ulaştığında hükümet, ilave göçü sınırlamak için önlem almak zorunda kalacak .

Bu önlemler arasında iltica başvuruları, aile birleşimleri ve oturma izni verilmesi konularında kısıtlamalar yer alıyor .

Hükümet, nüfus artışına neden olan uluslararası anlaşmaları yeniden müzakere etmekle yükümlü olacak .

10 milyon sınırı aşılırsa, hükümet sınırı korumak için "mevcut tüm önlemleri almak" zorunda kalacak; bu da AB ile serbest dolaşım anlaşmasının feshini gündeme getirebilir .

SVP'nin gerekçesi: 'Altyapı ve kimlik tehdit altında'

İsviçre Halk Partisi, aşırı göçün ülke için artık "dayanılmaz" hale geldiğini savunuyor. Parti açıklamasında, "Herkes aşırı göçün sonuçlarını günlük hayatında hissediyor: hayat pahalılaşıyor, kiralar fırlıyor, suç artıyor, okullar dolup taşıyor, doğa betonlaşıyor, trenler ve yollar tıkanıyor, İsviçre kimliğini kaybediyor" denildi .

SVP Milletvekili Thomas Matter, parlamentodaki tartışmada "Vatandaşlarımızın artık dayanma gücü kalmadı" diyerek teklifi savundu . Parti, 2025 yılında İsviçre'ye 200 binden fazla kişinin göç ettiğini belirterek, bunun küçük bir ülke için "kabul edilemez" olduğunu vurguluyor .

Karşı cephe: 'Kaos girişimi'

Ancak teklif, ülke genelinde geniş bir muhalefetle karşı karşıya. İsviçre hükümeti (Federal Konsey) ve parlamento çoğunluğu teklife karşı çıkıyor. Hükümet, teklifin kabul edilmesi halinde İsviçre'nin uluslararası anlaşmalardan çekilmek zorunda kalacağı ve bunun "geniş kapsamlı sonuçlar" doğuracağı uyarısında yaptı .

İş dünyası örgütleri de teklife sert tepki gösteriyor. Economiesuisse iş dünyası derneği, teklifi "kaos girişimi" olarak nitelendirirken, İsviçre İşverenler Birliği ile ortak yayınladıkları raporda, yabancı işgücü olmadan ülkenin sağlık, ulaştırma, otelcilik ve inşaat sektörlerinde büyük işgücü açığı yaşayacağı uyarısında bulundu . Rapor, yabancı işçiler olmadan şirketlerin yurt dışına taşınacağını öngörüyor.

Merkez siyasetçi Jürg Grossen ise teklifi "İsviçre'yi kaosa ve izolasyona sürükleyecek bir girişim" sözleriyle eleştirdi .

AB ile ilişkiler tehlikeye girebilir

Teklifin en tartışmalı yanı, İsviçre'nin AB ile serbest dolaşım anlaşmasını hedef alması. İsviçre, AB üyesi olmamasına rağmen Schengen bölgesinin bir parçası ve AB ile kişilerin serbest dolaşımı anlaşması bulunuyor. Teklifin kabulü, bu anlaşmanın feshine yol açabileceği gibi, İsviçre'nin AB ile diğer ticari anlaşmalarını da riske atabilir .

Kamuoyu ikiye bölündü

Aralık 2025'te yapılan ankete göre, seçmenlerin %48'i teklife evet, %41'i hayır diyor. Yüzde 11'lik bir kesim ise kararsız . Bu da referandum sonucunun şimdiden tahmin edilemeyeceğini gösteriyor.

St. Gallen Üniversitesi'nden Profesör Stefan Legge, desteğin arkasında ekonomik hayal kırıklığının yattığını belirtiyor: "Son üç yılda kişi başına GSYİH büyümedi ve reel ücretler düştü. Pek çok kişi şimdi üç yıl öncesine göre daha kötü durumda. Ve sonra suçlayacak birini arıyorsunuz" .

İsviçre'nin doğrudan demokrasi geleneği

İsviçre'de yılda dört kez yapılan referandumlar, ülkenin doğrudan demokrasi geleneğinin bir parçası. 100 bin imza toplayan her vatandaş girişimi referanduma gidebiliyor. Ancak bu tür halk girişimlerinin başarı oranı sadece %10 civarında . SVP, daha önce de göç karşıtı girişimlerle referanduma gitmiş, ancak 2016'daki "yabancı suçluların otomatik sınır dışı edilmesi" ve 2020'deki "AB ile serbest dolaşımın sonlandırılması" referandumları başarısız olmuştu.

Olan Biten TV Haber Merkezi