Azerbaycan halkının özgürlük iradesini tüm dünyaya ilan ettiği 17 Kasım, her yıl Milli Diriliş (Uyanış) Günü olarak anılıyor. Bu tarih, Azerbaycan’ın bağımsızlık yolculuğunda halk hareketinin dönüm noktalarından biri olarak kabul ediliyor.

1988 yılında Sovyetler Birliği’nin baskıcı politikalarına karşı yükselen toplumsal direniş, Azerbaycan Türklerinin tarih sahnesine güçlü bir şekilde çıkışını simgeledi. Uzun yıllar bastırılmaya çalışılan milli irade, Karabağ üzerindeki hak iddiaları ve Azerbaycan Türklerine yönelik saldırılar karşısında sessiz kalmadı.

1988’den itibaren Ermeni saldırılarıyla yüzlerce yerleşim yeri hedef alınırken, binlerce insan yaşamını yitirdi ya da yaralandı. Yüz binlerce Azerbaycan Türkü ata topraklarını terk etmek zorunda kaldı. Yaklaşık bir milyon insan, yıllarca sürecek zorlu bir göç ve hayatta kalma mücadelesine sürüklendi.

Sovyet yönetiminin ve dönemin yerel idarecilerinin bu saldırılar karşısındaki sessizliği, halkın öfkesini ve kararlılığını daha da büyüttü. 1988 yılının Kasım ayında Bakü’de, bugünkü Azadlık Meydanı’nda toplanan on binlerce Azerbaycan Türkü, Sovyet yönetiminin anti-Azerbaycan tutumuna karşı tek yürek oldu. Günler süren kitlesel gösteriler, Azerbaycan halkının özgürlük iradesini geri dönülmez bir noktaya taşıdı.

Sovyet yönetimi, kalabalıkları dağıtmak için olağanüstü hâl ilan ederek Kızıl Ordu’yu devreye soktu. Meydan kuşatıldı, çok sayıda kişi tutuklandı. Ancak bu baskı, halkın iradesini kırmak bir yana, bağımsızlık inancını daha da güçlendirdi.

Bağımsızlığın yolu açıldı

Yaşanan bu gelişmeler, Azerbaycan’da Milli Azadlık Hareketi’nin temelini oluşturdu. 1989 yılında Azerbaycan Halk Cephesi’nin kurulmasıyla siyasi mücadele yeni bir aşamaya taşındı. 1990 yılında Bakü’de yaşanan ve tarihe “Kara Ocak” olarak geçen katliam ise, Sovyet baskısının en karanlık yüzünü ortaya koydu.

Tankların önüne geçerek kenti savunmaya çalışan sivillerin hedef alındığı bu saldırılar, Azerbaycan halkının hafızasında derin izler bıraktı. Ancak baskı ve şiddet, bağımsızlık sürecini durduramadı. Aksine, halkın özgürlük talebini hızlandırdı.

Tüm bu sürecin sonunda Azerbaycan, 18 Ekim 1991 tarihinde bağımsızlığını ilan etti. 17 Kasım tarihi ise, dönemin Cumhurbaşkanı Ebülfez Elçibey tarafından Milli Diriliş Günü olarak ilan edilerek tarihteki yerini aldı.

Bugün 17 Kasım, Azerbaycan halkının esarete karşı ayağa kalktığı, özgürlük ve bağımsızlık yolunda kararlılığını dünyaya gösterdiği gün olarak anılıyor.