Ukrayna'da 2019'da komedyen Volodimir Zelenskiy'nin başkan seçilmesiyle başlayan "sistem dışından lider" deneyimi, şimdi de Himalaya ülkesi Nepal'de yaşanıyor. 35 yaşındaki rapçi ve inşaat mühendisi Balendra Şah'ın partisi Rastriya Swatantra Partisi (RSP), 5 Mart 2026'da yapılan genel seçimlerde ezici bir zafer kazandı .
Resmî sonuçlara göre RSP, 275 sandalyeli parlamentoda 183 sandalye kazanarak tek başına iktidar olmaya yetti. Bu, Nepal'in modern tarihinde tek bir partinin elde ettiği en büyük zafer olarak kayıtlara geçti. İkinci sıradaki Nepali Kongresi yalnızca 38 sandalyede kalırken, eski Başbakan KP Şarma Oli'nin partisi 25 sandalyeyle üçüncü oldu .
Zelenskiy'nin "Halkın Hizmetkarı" partisiyle girdiği seçimleri kazanması gibi, Şah da "halkın adamı" imajıyla sisteme meydan okudu. Ancak Ukrayna'dan farklı olarak Şah, daha önce belediye başkanlığı deneyimiyle yerel yönetimde kendini test etmişti.
Z KUŞAĞI PROTESTOLARININ ZAFERİ
Bu seçim sonucu, aslında Eylül 2025'te patlak veren Z Kuşağı protestolarının bir zaferi olarak yorumlanıyor. O dönemde sosyal medya yasağıyla başlayan gösteriler, yolsuzluk, işsizlik ve siyasi kayırmacılığa karşı kitlesel bir ayaklanmaya dönüşmüştü. Güvenlik güçlerinin göstericilere ateş açması sonucu 77 kişi hayatını kaybetmişti .
O dönemde sadece Katmandu Belediye Başkanı olan Şah, protestoculara verdiği destekle öne çıktı. Dönemin Başbakanı Oli'yi "katil" ve "terörist" olarak nitelendiren Şah, "Sevgili Z Kuşağı, katilinizin istifası geldi. Artık ülkeyi sizin nesliniz yönetmeli" mesajıyla gençlerin kahramanı haline geldi .
MİKTROFONDAN MECLİS KÜRSÜSÜNE
Şah'ın siyasi yükselişi, Ukraynalı komedyen Zelenskiy'nin kariyer yolculuğunu andırıyor. Tıpkı Zelenskiy'nin "Halkın Hizmetkarı" dizisinde canlandırdığı karakterle halkın gönlünde taht kurması gibi, Şah da rap müzikle aynı etkiyi yarattı.
2013'te başladığı rap kariyerinde yolsuzluğu ve siyasi seçkinleri hedef alan şarkılar yapan Şah, 2019 tarihli "Balidan" (Fedakârlık) şarkısında "Ülkeyi koruması gerekenler aptal, tüm liderler ülkeyi talan eden hırsızlar" sözleriyle milyonlarca izlenmeye ulaştı .
Zelenskiy gibi Şah da geleneksel medyayı reddediyor, neredeyse hiç röportaj vermiyor. 30 milyon nüfuslu ülkede 3,7 milyon takipçisiyle doğrudan sosyal medya üzerinden halkla iletişim kuruyor .
BELEDİYE BAŞKANLIĞINDAN BAŞBAKANLIĞA
Şah'ın siyasi kariyeri 2022'de başladı. Bağımsız aday olarak girdiği Katmandu Belediye Başkanlığı seçimini, köklü partilerin adaylarını geride bırakarak kazandı. Belediye başkanlığı döneminde kaçak yapılaşmayla mücadele, atık yönetimi ve okullarda şeffaf burs sistemi gibi icraatlarıyla dikkat çekti .
Ancak tıpkı Ukrayna'da Zelenskiy'nin profesyonel siyasetçi olmayan ekibiyle baş etmek zorunda kalması gibi, Şah da bürokrasiyle mücadele etti. Belediyenin bütçe kullanım oranı yüzde 12'lerde kalırken, memur maaşlarının aylarca ödenememesi gibi sorunlar yaşandı .
KİŞİLİĞİ VE TARTIŞMALI YÖNLERİ
Şah'ın siyasi tarzı, rapçi kişiliğinden izler taşıyor. Gecenin bir yarısı Facebook'tan Hindistan, Çin ve ABD'ye küfürlü paylaşımlar yapıp sonra silmesi, siyasi rakiplerine yönelik sert çıkışları, Hitler gibi tartışmalı isimlere hayranlık duyduğunu söylemesi, eleştirildiği konular arasında .
İnsan Hakları İzleme Örgütü, belediye başkanlığı döneminde sokak satıcılarının ve topraksız köylülerin mülklerine polis zoruyla el koyduğu gerekçesiyle Şah'ı eleştirmişti .
Dikdörtgen güneş gözlüklerini kapalı mekânlarda bile çıkarmayan Şah'ın bu "gizemli" imajı, takipçileri arasında bir efsane yarattı. Siyaset bilimciler, "Halk Balen'i bir kurtarıcı olarak görüyor, neredeyse bir tanrı gibi" yorumunu yapıyor .
UKRAYNA'DAN ÇIKARILACAK DERSLER
Zelenskiy örneği, sistem dışından gelen popüler figürlerin iktidarında iki önemli dersi gösteriyor: Birincisi, halkın değişim talebiyle gelen liderler başlangıçta büyük umut yaratıyor. İkincisi ise, savaş gibi olağanüstü koşullar olmadığında reform vaatlerini yerine getirmek, seçim kazanmaktan çok daha zor.
Nepal'de Şah'ı zorlu bir süreç bekliyor: Yüzde 20'si aşırı yoksulluk içinde yaşayan 30 milyonluk ülkede , her yıl milyonlarca gencin iş bulmak için yurt dışına gitmesini engellemek , kişi başına milli geliri 1.447 dolardan 3.000 dolara çıkarmak ve 1,2 milyon yeni iş yaratmak gibi iddialı hedefler koydu .
Üstelik alt mecliste ezici çoğunluğa sahip olsa da, üst mecliste tek sandalyesi yok. Bu da yasaların geçmesi için eski düzen partileriyle işbirliği yapmak zorunda kalacağı anlamına geliyor .
Genç protestoculardan Aaditya Karna'nın sözleri, hem umudu hem de uyarıyı içinde barındırıyor: "Balen işe yaramazsa, yine sokaklara dökülüp onu göndereceğiz" .
Olan Biten TV Haber Merkezi