25 Mart 2026'da Los Angeles'ta bir jüri, sosyal medya şirketlerine karşı açılan bağımlılık davasında tarihi bir karara imza attı. 12 jüriden 10'u, Meta (Instagram/Facebook) ve Google'ın (YouTube) kasıtlı olarak bağımlılık yaratan platformlar tasarladığına ve bunun davacı genç kadının ruh sağlığına zarar verdiğine hükmetti .
Jüri, şirketlerin "kötü niyet, baskı veya dolandırıcılık" ile hareket ettiğine karar vererek 20 yaşındaki Kaley'e 3 milyon dolar manevi, 3 milyon dolar caydırıcı (punitive) tazminat ödenmesine karar verdi. Sorumluluğun %70'i Meta'ya, %30'u YouTube'a ait .
Davacı Kaley, 6 yaşında YouTube, 9 yaşında Instagram kullanmaya başladığını, yaşını gizleyerek platformlara eriştiğini ve hiçbir engelle karşılaşmadığını anlattı . İfadesinde şunları söyledi:
"Ailemle bağım koptu çünkü tüm zamanımı sosyal medyada geçiriyordum. 10 yaşında kaygı ve depresyon belirtileri göstermeye başladım. Instagram filtreleri yüzünden görünüşümle ilgili takıntılı hale geldim."
Kaley, daha sonra vücut dismorfisi (beden algı bozukluğu) teşhisi kondu. Avukatları, sonsuz kaydırma (infinite scroll), otomatik oynatma (autoplay) ve bildirimler gibi özelliklerin özellikle genç kullanıcıları "bağlamak" için tasarlandığını savundu.
Duruşmada tanık olarak dinlenen Meta CEO'su Mark Zuckerberg, platformlarının 13 yaş altı kullanıcılara izin vermediğini söyledi. Ancak jüriye sunulan iç belgeler, Meta'nın çocukların platformları kullandığını bildiğini ortaya koydu.
Zuckerberg'e "yaş gizleyen kullanıcıları tespit etmek için neden daha fazla çaba göstermiyorsunuz?" sorusu yöneltildi. Zuckerberg, "her zaman daha hızlı ilerleme dilemiştim" yanıtını verdi. Bu ifade jüride "kendini çelişen" bir izlenim yarattı.
Jüri üyelerinden biri basına yaptığı açıklamada, Zuckerberg'in ifadesinin "iyi oturmadığını", karar verirken bunun etkili olduğunu söyledi.
Meta, Kaley'in ruh sağlığı sorunlarının sosyal medyayla değil, ailesindeki sorunlarla bağlantılı olduğunu savundu . Bir Meta sözcüsü, "Terapistlerinden hiçbiri sosyal medyayı neden olarak göstermedi" dedi.
Google ise YouTube'un "sorumlu bir video platformu" olduğunu, sosyal medya sitesi olmadığını iddia etti. Ayrıca Kaley'in YouTube kullanımının günde ortalama bir dakikanın üzerinde olmadığını öne sürdü. Ancak jüri, YouTube Shorts'taki "sonsuz kaydırma" özelliğinin de diğer platformlar kadar bağımlılık yarattığına hükmetti.
Davacı avukatı Mark Lanier, karar sonrası yaptığı açıklamada "Bugünkü karar, bir jürinin tüm sektöre gönderdiği bir referandumdur: Hesap verme çağı başladı" dedi.
Bu dava, ABD'de benzer iddialarla açılmış binlerce dava için "deneme taşı" (bellwether) niteliği taşıyor. Şu anda federal mahkemelerde Meta, Google, Snap ve TikTok'a karşı 235'ten fazla dava bulunuyor. Bazı davaların bu yıl içinde görülmeye başlaması bekleniyor.
New Mexico Başsavcısı Raúl Torrez, kararı "tüm sektör için bir uyandırma çağrısı" olarak nitelendirdi. New Mexico'da Salı günü başka bir jüri, Meta'yı çocukları cinsel istismardan korumamakla suçlayarak 375 milyon dolar cezaya çarptırmıştı.
Meta sözcüsü, karara saygı duymadıklarını ve hukuki yolları değerlendireceklerini söyledi. Google sözcüsü José Castañeda, karara itiraz edeceklerini belirterek, "Bu dava YouTube'u yanlış anlıyor; YouTube sorumlu bir video platformudur, bir sosyal medya sitesi değil" dedi.
Ancak hukuk uzmanları, kararın sektör için bir dönüm noktası olduğunu belirtiyor. Villanova Üniversitesi Hukuk Profesörü Peter Ormerod, kararın "tütün ve opioid davalarına benzer şekilde, sektörde köklü değişikliklere yol açabileceğini" söyledi.
ABD'de 2018'den bu yana tüm yeni araçlarda arka görüş kamerası zorunlu olduğu gibi, çocukların sosyal medya kullanımına dair düzenlemeler yıllardır tartışılıyor. Avustralya, 16 yaş altına sosyal medya yasağı getirirken, İngiltere de pilot program başlattı.
Karar, sektörün "iç tasarım belgeleri" nin jüri önüne çıkmasıyla mümkün oldu. Mahkemede sunulan belgeler, Meta'nın genç kullanıcıların "yaşam boyu değeri" olduğunu hesapladığını gösterdi.