Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Ortadoğu'da tırmanan İran-ABD-İsrail çatışması nedeniyle bölgeye yaklaşık bir düzine savaş gemisi konuşlandıracağını ve Hürmüz Boğazı'nda uluslararası bir koruma misyonu başlatmayı değerlendirdiğini açıkladı.
Kıbrıs'ın Pafos kentindeki askeri üste düzenlenen basın toplantısında konuşan Macron, önümüzdeki 48 saat içinde bölgeye 8 fırkateyn ve 2 helikopter gemisi gönderileceğini duyurdu. Halihazırda Doğu Akdeniz'de konuşlu bulunan "Charles de Gaulle" uçak gemisi ve refakatindeki savaş grubuyla birlikte toplam gemi sayısı 12'yi bulacak. Macron bu sevkiyatı "donanmamızın benzeri görülmemiş bir seferberliği" olarak nitelendirdi.
TÜRKİYE AÇISINDAN NE ANLAMA GELİYOR?
Fransa'nın bu hamlesi, Doğu Akdeniz'deki güç dengesini doğrudan etkileyecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Halihazırda bölgede Doğu Akdeniz Gaz Forumu, Libya krizi ve Kıbrıs meselesi gibi başlıklarda Türkiye ile karşı karşıya gelen Fransa, şimdi de İran-İsrail çatışmasını bahane ederek bölgedeki askeri varlığını katlayarak artırıyor.
Kıbrıs Rum Kesimi ile yakın askeri işbirliği içinde olan Fransa'nın Pafos üssünü kullanması, adadaki İngiliz üslerinin yanı sıra yeni bir askeri merkezin oluşması anlamına geliyor. Bu durum, Türkiye'nin garantör ülke sıfatıyla Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne verdiği desteğin olduğu bir ortamda, adadaki askeri dengeleri değiştirebilir.
Türk yetkililer, daha önce yaptıkları açıklamalarda Doğu Akdeniz'deki uluslararası askeri faaliyetlerin yakından takip edildiğini ve Türkiye'nin güvenliğini tehdit edebilecek her türlü gelişmeye karşı gerekli önlemlerin alınacağını vurgulamıştı. Macron'un bu hamlesi, Türkiye'yi Doğu Akdeniz'de yeni bir askeri angajman planı yapmaya zorlayabilir.
SEVKİYATIN GEREKÇESİ: KIBRIS'A SALDIRI
Macron, bu askeri hareketliliğin temel nedenini geçtiğimiz günlerde Kıbrıs'a yönelik İran destekli drone saldırılarına bağladı. 2 Mart'ta Kıbrıs'taki İngiliz Akrotiri Hava Üssü'ne düzenlenen drone saldırısında hasar oluşmuş, İngiliz savaş uçakları aynı gün bölgeye yaklaşan iki insansız hava aracını daha düşürmüştü.
Macron, "Kıbrıs saldırıya uğradığında, Avrupa saldırıya uğramış demektir" ifadelerini kullanarak, Fransa'nın müttefiklerini koruma konusundaki kararlılığını vurguladı. Kıbrıs Rum Yönetimi lideri Nikos Hristodulidis ise ülkelerinin herhangi bir askeri operasyonda yer almayacağını, rollerinin insani ve barışçıl kalacağını belirtti. Ancak bu açıklama, adanın fiilen askeri üs haline gelmesinin önüne geçmiyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA ULUSLARARASI KORİDOR
Macron, bölgedeki en kritik hamlenin ise Hürmüz Boğazı'nda oluşturulması planlanan uluslararası koruma misyonu olduğunu açıkladı. "Tamamen savunma amaçlı, tamamen eskort ve destek misyonu" olarak tanımlanan operasyonla, çatışmanın en yoğun evresinin ardından bölgedeki ticari gemilere güvenli geçiş sağlanması hedefleniyor.
Dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda, İran-İsrail çatışmasının başlamasıyla birlikte gemi trafiği neredeyse tamamen durmuş, uluslararası petrol fiyatları varil başına 100 doların üzerine çıkmıştı. Fransa'nın girişimiyle oluşturulacak uluslararası güce Avrupa ülkeleri ile Hindistan ve bazı Asya ülkelerinin katılmaya hazır olduğu belirtiliyor.
Türkiye'nin enerji ihtiyacının büyük bölümünü karşıladığı Körfez ülkelerinden yapılan sevkiyatların güvenliği, bu misyonun başarısına bağlı hale gelmiş durumda. Türkiye'nin bölgede kendi ticari gemilerini korumak için nasıl bir strateji izleyeceği merak konusu.
DİĞER ÜLKELERDEN ASKERİ DESTEK
Fransa'nın yanı sıra İngiltere, Yunanistan ve İtalya da Kıbrıs'ın savunmasına destek için bölgeye askeri güç gönderdi. Yunanistan, en yeni savaş gemisi FDI sınıfı fırkateyn Kimon'u ve F-16 savaş uçaklarını Kıbrıs'a sevk ederken, İngiltere Kraliyet Donanması'na ait Type 45 muhribi HMS Dragon'u Doğu Akdeniz'e gönderdi. İtalya ise ITS Federico Martinengo fırkateynini bölgede konuşlandırdı.
Yunanistan'ın Kıbrıs'a askeri güç göndermesi, Ege ve Doğu Akdeniz'de Türkiye ile yaşanan dengeler açısından ayrı bir önem taşıyor. Türkiye'nin garantör ülke sıfatıyla KKTC'ye yaptığı askeri yardımların karşısında, Rum Kesimi'nin de Yunanistan'dan aldığı destek artıyor.
Pakistan Donanması da kendi ticari gemilerini korumak amacıyla "Muhafız-ul-Bahr" operasyonunu başlattığını duyurdu.
MACRON'DAN SAVAŞIN SÜRESİNE İLİŞKİN DEĞERLENDİRME
Macron, Ortadoğu'daki çatışmanın "birkaç gün, belki birkaç hafta" daha sürebileceğini öngördü. "Savaşın süresi, tarafların nihai hedeflerine bağlı" diyen Macron, "Sadece hava bombardımanlarıyla bir rejimde veya siyasi sistemde köklü değişiklikler olabileceğine inanmıyorum. Ancak hedef balistik füze yeteneklerini veya donanmayı etkisiz hale getirmekse, bu birkaç haftalık bir zaman diliminde mümkün olabilir" değerlendirmesinde bulundu.
İRAN'DAN TEPKİ
İranlı üst düzey güvenlik yetkilisi Ali Laricani, Macron'un açıklamalarına sert tepki gösterdi. Laricani, "ABD ve İsrail'in bölgede ateşlediği savaş ateşi ortamında, Hürmüz Boğazı'nda herhangi bir güvenlik sağlanması pek mümkün görünmüyor" ifadelerini kullandı.